Σπήλαιο Κεφαλόβρυσο

Καρστική πηγή του Αρχαίου Ίναχου ποταμού

Μέγ. Βάθος: 30m | Μέση Θερμ.: 11°C

Στους πρόποδες του Λύρκειου όρους και σε υψόμετρο 770 μέτρων, μέσα σε ένα τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους με πλούσια βλάστηση, αναδύεται ο οικισμός του Κεφαλόβρυσου.
Το ορεινό χωριό που ξεπροβάλλει στην σκιά της κορυφής του Φραγκοκούκουρα με υψόμετρο 1647 μέτρων ανήκει στον Νομό Αργολίδας και βρίσκεται 48χλμ. ΒΔ του Ναυπλίου.
Αυτό που κάνει το χωριό τόσο σημαντικό είναι οι πηγές του και συγκεκριμένα η πηγή του αρχαίου Ίναχου ποταμού. Ξεπροβάλλει στην κεντρική πλατεία του οικισμού μέσα από ένα ιδιαίτερο σπήλαιο, δίπλα ακριβώς από τον κεντρικό ναό και κοιμητήριο, η Κοίμηση της Θεοτόκου.

Ο Ίναχος ποταμός είναι ο μεγαλύτερος χείμαρρος του νομού Αργολίδας με μήκος 37 χλμ. που πηγάζει μέσα από το Λύρκειο όρος και εκβάλει στον Αργολικό κόλπο και την Νέα Κίο.

Η μυθολογία μας πλούσια γύρω από αυτήν την ποτάμια θεότητα. Ο Ίναχος θεωρείται ο γενάρχης της βασιλικής δυναστείας των Ιναχιδών, που πρώτη εγκαθίδρυσε τη βασιλεία στο Άργος και από αυτόν ξεκινά η μυθολογική παράδοση, αλλά και η πανάρχαια ιστορική διαδρομή της Ινναχίας γης, όπως ήταν η αρχική ονομασία του τόπου, αλλά και όλης της Πελοποννήσου.

Κατά τους αρχαίους ιστορικούς εγκατέστησε την βασιλεία του στο Άργος πολλές γενεές προ του κατακλυσμού του Δευκαλίωνος.
Ένας παλαιότερος κατακλυσμός που συνέβη στα χρόνια του πλημμύρισε την αργολική πεδιάδα, μετατρέποντάς την σε μιαν απέραντη λίμνη, καθώς τα νερά της ενώθηκαν με αυτά του γειτονικού Αργολικού κόλπου. Η Λάρισα, η κατοπινή ακρόπολη του Άργους, ο γιγάντιος βράχος που ορθωνόταν νότια (το Παλαμήδι), η Τίρυνθα, και ακόμα πιο μακριά οι Μυκήνες, πρόβαλαν μοναχικά βραχονήσια μέσα στο θολό, απέραντο, υγρό τοπίο. Οι λιγοστοί κάτοικοι τρομαγμένοι άφησαν τον κάμπο και αναζήτησαν σωτηρία ψηλά, στα σπήλαια των γύρω βουνών.
Όταν σταμάτησε ο κατακλυσμός κι άρχισαν να αποτραβιούνται τα νερά, πρόβαλαν λίγες οάσεις στεριάς, ανάμεσα σε αμέτρητα μικρά και μεγάλα ποτάμια. Ο Ίναχος κατέβασε τους ανθρώπους στα πεδινά και τους καθοδήγησε να μαζέψουν τα νερά των μικρών ποταμών στην κοίτη του μεγαλύτερου, που είχε βρει διέξοδο στη θάλασσα.
Οι Αργείοι για να τιμήσουν τον ευεργέτη τους Ίναχο καθώς η πεδιάδα ξανάπαιρνε σιγά, σιγά ζωή, έδωσαν το όνομά του σ’ αυτό το ποτάμι που συγκέντρωσε όλα τα νερά και τα έστρεψε στον Αργολικό κόλπο.

Ο ποταμός Ίναχος υπήρξε αντικείμενο λατρείας για τους πανάρχαιους κατοίκους της περιοχής για τους οποίους η ζωή έρεε αδιάκοπα από τα κατάφυτα και χιονοσκεπή αρκαδικά όρη και με ένα τρόπο μοναδικό γονιμοποιούσε την πεδιάδα δίνοντας σε αυτήν ευφορία και μεγαλοπρέπεια.

Ένα ακόμα δείγμα της ένδοξης ιστορίας της περιοχής κατά την αρχαιότητα αποτελούν οι «Πόρτες», τμήμα αρχαίας οδοποιίας, του μοναδικού αμαξήλατου οδικού δικτύου με την λαξευμένη κορυφογραμμή του Λύρκειου όρους για τη διέλευση της οδού Σπάρτης / Μαντίνειας – Άργους / Κορίνθου που βρίσκεται σήμερα 300μ. ψηλότερα από τη Σήραγγα του Αρτεμισίου.
Τέλος έχουν βρεθεί υπολείμματα αρδευτικών έργων που η τεχνοτροπία τους παραπέμπει στην τεχνική του Αδριάνειου υδραγωγείου δείγμα για την σημασία της πηγής στην ευρύτερη περιοχή.

Το Κεφαλόβρυσο στο πρόσφατο παρελθόν αποτελούσε σημαντικό κέντρο της περιοχής καθώς η πηγή του τροφοδοτούσε αδιάλειπτα τους 6 νερόμυλους του χωριού κατά μήκος του παρακείμενου φαραγγιού για την παραγωγή αλεύρων, καθώς ο εύφορος κάμπος της περιοχής ήταν σπαρμένος με σιτηρά.

Σήμερα στον οικισμό έχουν απομείνει λιγοστοί κάτοικοι, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με της γεωργικές εργασίες και την κτηνοτροφία. Παρόλα αυτά ο Εξωραϊστικός& πολιτιστικός σύλλογος του χωριού που αποτελείται από νέα παιδιά που κατοικούν ή έχουν καταγωγή από αυτόν έχουν προχωρήσει σε μια σειρά στοχευμένων δράσεων , ώστε να φέρουν και πάλι τον τόπο τους στο επίκεντρο της προσοχής που του αξίζει και να τον αναδείξουν με τον καλύτερο τρόπο.

Λίγα μέτρα μακριά από την κεντρική πλατεία του χωριού ξεπροβάλλει μέσα από την άγρια βλάστηση η παρυφή του σπηλαίου. Τίποτα δεν μαρτυρά τον ευρύχωρο προθάλαμο και τα καλά κρυμμένα μυστικά που υπάρχουν στο εσωτερικό του. Το νερό κρυστάλλινο αναβλύζει αδιάκοπα από τα βάθη του υπόγειου ποταμού , όπου με το φαινόμενο της καρστικής διάβρωσης έχει δημιουργηθεί το εν λόγω σπήλαιο.

Η συνεχής ροή των υδάτων σε συνδυασμό με την χαμηλή και σταθερή τους θερμοκρασία των 11 βαθμών Κελσίου αποτελούν τις ιδανικές συνθήκες για τη διάλυση των ασβεστόλιθων και τη διαμόρφωση εκτεταμένου μήκους υπόγειων κοιλοτήτων που φτάνουν τα 400μ. από την είσοδο του σπηλαίου.
Η μορφολογία του χαρακτηρίζεται από τις συνεχείς μεταβολές της κατεύθυνσης του , που ενώ ξεκινάει με κατεύθυνση Νότιο Δυτική (ΝΔ) καταλήγει σε Βόρειο Δυτική (ΒΔ).

Στα πρώτα 120μ. της υποβρύχιας διαδρομής συναντάμε και τις ελάχιστες διακλαδώσεις που υπάρχουν ,οι οποίες είναι στην πραγματικότητα “τυφλές”. Το σπήλαιο ουσιαστικά είναι ένα σιφόνι του οποίου το πλάτος καθόλο το μήκος του κυμαίνεται από 1,5μ. – 4μ. με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η παράλληλη κίνηση των δυτών.

Στο τμήμα αυτό συναντάμε θύλακες με αέρα όπου ο υποβρύχιος επισκέπτης μπορεί να αναδυθεί και να θαυμάσει τον πλούσιο σταλακτιτικό διάκοσμο της οροφής λίγο πριν ξεκινήσει την εξερεύνηση για το βαθύτερο τμήμα του.

Το μέγιστο βάθος του φτάνει τα 30μ., το οποίο το συναντάμε στα τελευταία μέτρα της διαδρομής λίγο πριν μπούμε στην τελική ανωφέρεια της.

Τα ιζηματογενή πετρώματα του σπηλαίου έχουν έντονη περιεκτικότητα σε άργιλο κάτι το οποίο ο καταδυόμενος το αντιλαμβάνεται άμεσα. Η κατάδυση με ανοιχτό κύκλωμα σε αυτό αναταράζει το αργιλώδες χώμα στην οροφή του σπηλαίου με αποτέλεσμα η επιστροφή να γίνεται μέσα σε δύσκολες συνθήκες και η παραμικρή απρόσεκτη κίνηση να είναι απαγορευτική καθώς μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η ορατότητα μπορεί να γίνει μηδενική με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Έρευνα και επιμέλεια κειμένου: Ανδρέας Ανδρικόπουλος